Τα περισσότερα εξογκώματα στους όρχεις δεν είναι καρκίνος. Υπάρχουν καλοήθεις όγκοι, όπως οι όγκοι από κύτταρα Leydig και Sertoli, οι επιδερμοειδείς κύστεις και οι αδενωματοειδείς όγκοι, καθώς και ακίνδυνες κύστεις με υγρό. Επειδή όμως καρκίνος μπορεί να υπάρχει ακόμη και σε πολύ μικρά ευρήματα, κάθε εξόγκωμα χρειάζεται εκτίμηση από γιατρό, με υπερηχογράφημα και εξετάσεις αίματος.
Τι μπορεί να είναι ένα εξόγκωμα στον όρχι
Ένα εξόγκωμα ή μια διόγκωση στον όρχι συχνά έχει καλοήθη αιτία. Μπορεί, για παράδειγμα, να πρόκειται για μια ακίνδυνη κύστη με υγρό, όπως η υδροκήλη, ενώ παρόμοια συμπτώματα προκαλούν και ορισμένες λοιμώξεις. Ο γιατρός μπορεί να φωτίσει το όσχεο με μια δέσμη φωτός: το φως περνά μέσα από μια κύστη με υγρό, αλλά όχι μέσα από έναν συμπαγή όγκο.
Όταν το εύρημα είναι συμπαγές και βρίσκεται μέσα στον όρχι, χρειάζεται πιο προσεκτική διερεύνηση. Πάνω από 9 στους 10 καρκίνους του όρχεως ξεκινούν από τα γεννητικά κύτταρα. Τα συμπτώματα, τους τύπους και τη θεραπεία τους θα τα βρείτε στη σελίδα για τον καρκίνο όρχεων.
Ποιοι είναι οι καλοήθεις όγκοι του όρχεως
Οι καλοήθεις όγκοι του όρχεως είναι σπάνιοι, αλλά αξίζει να τους γνωρίζει κανείς, γιατί σε αρκετές περιπτώσεις επιτρέπουν να διατηρηθεί ο όρχις. Σε μια μελέτη 522 ασθενών με όγκο όρχεως αβέβαιης φύσης, το 5% αποδείχθηκε τελικά καλοήθης όγκος. Αυτοί ήταν όγκοι από κύτταρα Leydig, επιδερμοειδείς κύστεις, αδενωματοειδείς όγκοι και, σπανιότερα, όγκοι από κύτταρα Sertoli:
- Όγκοι από κύτταρα Leydig: ανήκουν στους όγκους του στρώματος του όρχεως και στην πλειονότητά τους είναι καλοήθεις. Σπάνια επεκτείνονται έξω από τον όρχι και συχνά θεραπεύονται με χειρουργείο, όμως ένας μικρός αριθμός μπορεί να δώσει μεταστάσεις.
- Επιδερμοειδείς κύστεις: καλοήθεις βλάβες που στη μελέτη αποτέλεσαν σχεδόν το ένα τρίτο των καλοήθων όγκων.
- Αδενωματοειδείς όγκοι: επίσης καλοήθεις, με παρόμοια συχνότητα στην ίδια μελέτη.
- Όγκοι από κύτταρα Sertoli: όπως και οι όγκοι Leydig, συνήθως είναι καλοήθεις.
Οι όγκοι του στρώματος αφορούν λιγότερο από το 5% των όγκων του όρχεως στους ενήλικες και έως το 20% στα παιδιά. Επειδή μπορεί να είναι είτε καλοήθεις είτε κακοήθεις, η οριστική διάγνωση δίνεται από την ιστολογική εξέταση.
Πόσο συχνά ένα μικρό εύρημα αποδεικνύεται καλοήθες
Το υπερηχογράφημα μπορεί να εντοπίσει τυχαία πολύ μικρά ευρήματα στον όρχι, που συνήθως δεν ψηλαφώνται. Όσο μικρότερο είναι το εύρημα, τόσο πιθανότερο είναι να είναι καλοήθες:
- σχεδόν όλα όσα είναι μικρότερα από 3 χιλιοστά,
- το 87% όσων είναι μικρότερα από 5 χιλιοστά,
- το 70% όσων είναι μικρότερα από 1 εκατοστό.
Παρ’ όλα αυτά, καρκίνος μπορεί να υπάρχει ακόμη και σε ευρήματα μικρότερα του 1 εκατοστού, και κανένα χαρακτηριστικό του υπερηχογραφήματος δεν είναι απόλυτα αξιόπιστο για να ξεχωρίσει με βεβαιότητα το καλοήθες από το κακόηθες.
Πώς γίνεται η διάκριση από τον καρκίνο
Η διερεύνηση στηρίζεται σε συνδυασμό εξετάσεων:
- Υπερηχογράφημα και των δύο όρχεων: συνιστάται σε κάθε υποψία καρκίνου, με κεφαλή υψηλής συχνότητας (πάνω από 10 MHz).
- Καρκινικοί δείκτες στο αίμα: η άλφα-φετοπρωτεΐνη (AFP), η χοριακή γοναδοτροπίνη (hCG) και η γαλακτική αφυδρογονάση (LDH) μετρώνται πριν από την αφαίρεση του όρχεως και ξανά μετά από αυτήν. Φυσιολογικές τιμές δεν αποκλείουν τη νόσο, γιατί οι δείκτες δεν είναι αρκετά ευαίσθητοι.
- Ιστολογική εξέταση: δίνει την οριστική απάντηση. Σε μικρούς ή αμφίβολους όγκους, με αρνητικούς δείκτες και φυσιολογικό τον άλλο όρχι, μπορεί να εξεταστεί επέμβαση διατήρησης του όρχεως μαζί με ταχεία ιστολογική εξέταση κατά τη διάρκεια της επέμβασης, η οποία έχει δείξει πολύ καλή συμφωνία με την τελική ιστολογική εξέταση.
Η μελέτη που αναφέρθηκε παραπάνω πρότεινε να εξετάζεται το ενδεχόμενο όγκου που δεν προέρχεται από τα γεννητικά κύτταρα, όπως οι όγκοι Leydig και Sertoli, όταν το εύρημα έχει όγκο κάτω από 2,8 κυβικά εκατοστά και οι δείκτες είναι φυσιολογικοί ή υπάρχουν ορμονικές διαταραχές. Σε αυτές τις περιπτώσεις προτιμάται η επέμβαση διατήρησης του όρχεως αντί για την άμεση αφαίρεσή του.
Αν το εύρημα αποδειχθεί καρκίνος: πρόγνωση και επιβίωση
Ακόμη κι όταν ένα εύρημα αποδειχθεί καρκίνος, η πρόγνωση είναι συνήθως πολύ καλή. Με βάση στοιχεία ασθενών που διαγνώστηκαν από το 2015 έως το 2021, η σχετική επιβίωση στην πενταετία είναι:
- 99% όταν δεν υπάρχει ένδειξη επέκτασης έξω από τον όρχι,
- 96% όταν ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε γειτονικές δομές ή λεμφαδένες,
- 72% όταν έχει επεκταθεί σε απομακρυσμένα σημεία, όπως ο πνεύμονας, το ήπαρ ή απομακρυσμένοι λεμφαδένες.
Τα ποσοστά αυτά αφορούν το στάδιο κατά τη διάγνωση και δεν μπορούν να προβλέψουν τι θα συμβεί σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο. Όσοι διαγιγνώσκονται σήμερα μπορεί να έχουν ακόμη καλύτερη πορεία από όση δείχνουν τα στοιχεία αυτά.
Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό
Αν και τα περισσότερα εξογκώματα δεν είναι καρκίνος, κάθε νέο εξόγκωμα ή διόγκωση στον όρχι χρειάζεται εξέταση από γιατρό. Το ίδιο ισχύει αν αλλάξει το μέγεθος ενός όρχεως, αν παρατηρήσετε ασυνήθιστη διαφορά μεγέθους ανάμεσα στους δύο όρχεις ή αν ένα σύμπτωμα επιμένει και δεν βελτιώνεται.
Ο ρόλος του Παθολόγου-Ογκολόγου
Όταν η ιστολογική εξέταση δείξει καρκίνο, ο Παθολόγος-Ογκολόγος αξιολογεί την έκταση της νόσου, επιλέγει την κατάλληλη θεραπεία και οργανώνει την παρακολούθηση. Συνεργάζεται με τον ουρολόγο, τον ακτινοθεραπευτή-ογκολόγο και τον παθολογοανατόμο, ώστε κάθε απόφαση να στηρίζεται σε πλήρη εικόνα της νόσου και των αναγκών του ασθενούς.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιοι είναι οι καλοήθεις όγκοι των όρχεων;
Οι συχνότεροι καλοήθεις όγκοι μέσα στον όρχι είναι οι όγκοι από κύτταρα Leydig, οι επιδερμοειδείς κύστεις και οι αδενωματοειδείς όγκοι, ενώ σπανιότερα εμφανίζονται όγκοι από κύτταρα Sertoli. Οι όγκοι Leydig και Sertoli είναι συνήθως καλοήθεις, όμως ένας μικρός αριθμός μπορεί να δώσει μεταστάσεις, γι’ αυτό η διάγνωση επιβεβαιώνεται με ιστολογική εξέταση.
Κάθε εξόγκωμα στον όρχι σημαίνει καρκίνο;
Όχι. Τα περισσότερα εξογκώματα στους όρχεις δεν είναι καρκίνος και μπορεί να οφείλονται, για παράδειγμα, σε μια ακίνδυνη κύστη με υγρό, όπως η υδροκήλη. Καρκίνος όμως μπορεί να υπάρχει ακόμη και σε μικρά ευρήματα, γι’ αυτό κάθε εξόγκωμα πρέπει να εξετάζεται από γιατρό.
Ποια είναι η επιβίωση στον καρκίνο των όρχεων;
Η σχετική επιβίωση στην πενταετία είναι 99% όταν ο καρκίνος δεν έχει επεκταθεί έξω από τον όρχι, 96% όταν έχει επεκταθεί σε γειτονικές δομές ή λεμφαδένες και 72% όταν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις. Τα στοιχεία αφορούν ασθενείς που διαγνώστηκαν από το 2015 έως το 2021. Περισσότερα για τη νόσο θα βρείτε στη σελίδα για τον καρκίνο όρχεων.
Τι να κάνω αν βρω εξόγκωμα στον όρχι;
Να κλείσετε ραντεβού με γιατρό. Μετά την κλινική εξέταση μπορεί να χρειαστεί υπερηχογράφημα και των δύο όρχεων και μέτρηση των καρκινικών δεικτών στο αίμα (AFP, hCG, LDH), που αποτελούν μέρος της διερεύνησης για να διευκρινιστεί αν το εύρημα είναι καλοήθες.
Σχετικά με τον Δρ. Μαρίνο Τσιατά
Ο Δρ. Μαρίνος Τσιατάς είναι Παθολόγος-Ογκολόγος με διεθνή εμπειρία στην ανοσολογία και την ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Στην Athens Cancer Clinic εστιάζει στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ουρογεννητικών όγκων και στη σύγχρονη συστηματική θεραπεία. Μπορείτε να δείτε αναλυτικά το βιογραφικό του.
Αν επιθυμείτε να συζητήσετε τις θεραπευτικές επιλογές στη δική σας περίπτωση ή μια δεύτερη γνώμη, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την κλινική.
Πηγές
- American Cancer Society, What Is Testicular Cancer? https://www.cancer.org/cancer/types/testicular-cancer/about/what-is-testicular-cancer.html
- American Cancer Society, Survival Rates for Testicular Cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/testicular-cancer/detection-diagnosis-staging/survival-rates.html
- Cancer Research UK, Symptoms of testicular cancer. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/testicular-cancer/symptoms
- Cancer Research UK, Types of testicular cancer. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/testicular-cancer/types
- European Association of Urology, EAU Guidelines on Testicular Cancer: Diagnostic Evaluation. https://uroweb.org/guidelines/testicular-cancer/chapter/diagnostic-evaluation
- Universität zu Köln (KUPS), Testis Sparing Surgery for Benign Testicular Masses: Diagnostics and Therapeutic Approaches. https://kups.ub.uni-koeln.de/17911
Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική γνωμάτευση, διάγνωση ή υποκατάστατο της συμβουλής του θεράποντος ιατρού. Για οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τη διάγνωση, τη θεραπεία ή τη φαρμακευτική αγωγή, απευθυνθείτε στον ιατρό σας.
Δημοσιεύθηκε Νοέμβριος 2026. Ιατρική επιμέλεια από τον Δρ. Μαρίνο Τσιατά, MD, PhD, Παθολόγο Ογκολόγο, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών.