Οι περισσότερες παρενέργειες της χημειοθεραπείας είναι προσωρινές. Κάποιες υποχωρούν λίγες ημέρες μετά από κάθε κύκλο, άλλες διαρκούν όσο κρατά η θεραπεία και βελτιώνονται σταδιακά όταν αυτή ολοκληρωθεί. Λίγες, όπως η βλάβη στα νεύρα, μπορεί να επιμείνουν μήνες ή και χρόνια. Παρακάτω εξηγούμε τι να περιμένετε και τι να προσέχετε όσο κάνετε θεραπεία.
Από τι εξαρτάται η διάρκεια των παρενεργειών
Δεν υπάρχει μία διάρκεια που να ισχύει για όλους. Το ποιες παρενέργειες θα εμφανιστούν και πόσο θα κρατήσουν εξαρτάται κυρίως από τα φάρμακα, τις δόσεις και τη συχνότητα των κύκλων, αλλά και από τη γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς. Δύο άνθρωποι με το ίδιο σχήμα χημειοθεραπείας μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική εμπειρία.
Σε γενικές γραμμές, οι παρενέργειες χωρίζονται σε τρεις ομάδες:
- Βραχυπρόθεσμες: εμφανίζονται λίγο μετά τη χορήγηση και υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες.
- Όσο διαρκεί η θεραπεία: συνοδεύουν τους κύκλους και βελτιώνονται σταδιακά μετά το τέλος τους.
- Μακροχρόνιες και όψιμες: επιμένουν μήνες ή χρόνια ή εμφανίζονται αφού έχει τελειώσει η θεραπεία.
Παρενέργειες που περνούν μέσα σε λίγες ημέρες
Η ναυτία και ο έμετος μπορεί να ξεκινήσουν από λίγα λεπτά έως μερικές ώρες μετά τη χορήγηση του φαρμάκου. Η διάρροια, όταν εμφανιστεί, παρουσιάζεται συνήθως τις πρώτες ημέρες μετά τη θεραπεία. Αυτές οι παρενέργειες συχνά υποχωρούν αρκετά γρήγορα μετά από κάθε κύκλο.
Παίρνετε τα φάρμακα για τη ναυτία όπως σας έχουν συνταγογραφηθεί και ενημερώστε την ομάδα σας αν ο έμετος ή η διάρροια επιμένουν ή αν δεν μπορείτε να κρατήσετε υγρά, ώστε να προσαρμοστεί η αγωγή.
Παρενέργειες που κρατούν όσο διαρκεί η θεραπεία
Ορισμένες παρενέργειες δεν περνούν από κύκλο σε κύκλο, αλλά συνοδεύουν όλη τη θεραπεία:
- Κόπωση: συχνά αυξάνεται όσο προχωρούν οι κύκλοι και μπορεί να συνεχιστεί για μερικές εβδομάδες μετά το τέλος της θεραπείας, με σταδιακή βελτίωση.
- Τριχόπτωση: δεν την προκαλούν όλα τα φάρμακα. Όταν συμβεί, τα μαλλιά συνήθως ξαναβγαίνουν 2 έως 3 μήνες μετά το τέλος της θεραπείας, στην αρχή πιο λεπτά και ίσως με διαφορετική υφή ή χρώμα.
- Πτώση των κυττάρων του αίματος: σε ορισμένα σημεία κάθε κύκλου τα λευκά αιμοσφαίρια πέφτουν σε χαμηλά επίπεδα και ο κίνδυνος λοίμωξης αυξάνεται. Η ομάδα σας μπορεί να σας πει πότε συμβαίνει αυτό στο δικό σας σχήμα.
Για ένα διάστημα μπορεί να μειωθούν και τα αιμοπετάλια, γι’ αυτό ο ογκολόγος παρακολουθεί τακτικά τις εξετάσεις αίματος.
Μακροχρόνιες και όψιμες παρενέργειες
Σε ορισμένους ασθενείς κάποιες παρενέργειες ξεκινούν κατά τη θεραπεία αλλά συνεχίζουν και μετά το τέλος της, για μήνες ή και χρόνια. Ανάλογα με τα φάρμακα, μπορεί να αφορούν τα νεύρα, με μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα σε χέρια και πόδια, την καρδιά ή τη γονιμότητα.
Υπάρχουν και οι όψιμες παρενέργειες, που εμφανίζονται αφού έχει ολοκληρωθεί η θεραπεία, μερικές φορές χρόνια αργότερα, όπως ένας δεύτερος καρκίνος. Γι’ αυτό η παρακολούθηση από τον ογκολόγο συνεχίζεται και μετά το τέλος της χημειοθεραπείας.
Τι πρέπει να προσέχετε όσο κάνετε χημειοθεραπεία
Οι περισσότερες οδηγίες έχουν στόχο να προληφθούν οι λοιμώξεις και να αντιμετωπιστεί έγκαιρα κάθε σύμπτωμα:
- Πυρετός: αν η θερμοκρασία φτάσει τους 38°C ή περισσότερο, επικοινωνήστε αμέσως με την ογκολογική ομάδα. Μην πάρετε αντιπυρετικό πριν μιλήσετε μαζί τους, γιατί μπορεί να κρύψει ένα σοβαρότερο πρόβλημα. Όταν τα λευκά είναι χαμηλά, μια μικρή λοίμωξη μπορεί να γίνει επικίνδυνη μέσα σε λίγες ώρες.
- Υγιεινή: πλένετε συχνά και καλά τα χέρια, ιδίως πριν από το φαγητό, και αποφεύγετε τους πολυσύχναστους χώρους και όσους είναι άρρωστοι ή κρυωμένοι.
- Φαγητό: το κρέας, το ψάρι και τα αυγά πρέπει να είναι καλά μαγειρεμένα, τα ζεστά φαγητά να μένουν ζεστά και τα κρύα κρύα. Αν δυσκολεύεστε να φάτε, πείτε το στην ομάδα σας· ένας διαιτολόγος μπορεί να βοηθήσει.
- Φάρμακα και συμπληρώματα: ενημερώστε τον γιατρό για κάθε φάρμακο που παίρνετε, και για όσα δίνονται χωρίς συνταγή. Μην ξεκινάτε βιταμίνες ή συμπληρώματα χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του. Η ασπιρίνη και παρόμοια φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν τα αιμοπετάλια.
- Επικοινωνία: φροντίστε να ξέρετε πώς θα βρείτε την ομάδα σας οποιαδήποτε ώρα, και τα σαββατοκύριακα. Μην υποτιμάτε κανένα σύμπτωμα. Αν δυσκολεύεστε να αναπνεύσετε, ζητήστε πρώτα επείγουσα βοήθεια.
Ο ρόλος του Παθολόγου-Ογκολόγου
Ο Παθολόγος-Ογκολόγος επιλέγει το σχήμα της χημειοθεραπείας, εξηγεί από πριν ποιες παρενέργειες είναι πιθανές με τα συγκεκριμένα φάρμακα και πώς προλαμβάνονται, και παρακολουθεί τον ασθενή σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας. Όταν μια παρενέργεια γίνεται δύσκολη, μπορεί να προσαρμόσει την υποστηρικτική αγωγή ή, όπου χρειάζεται, τη θεραπεία.
Αν κάνετε χημειοθεραπεία και έχετε απορίες για τις παρενέργειες ή θέλετε μια δεύτερη γνώμη για το σχήμα σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο του Δρ. Μαρίνου Τσιατά. Αν σας έχει προταθεί ανοσοθεραπεία, δείτε και πώς γίνεται η ανοσοθεραπεία.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόσο διαρκούν οι παρενέργειες της χημειοθεραπείας;
Οι περισσότερες είναι προσωρινές. Άλλες υποχωρούν λίγες ημέρες μετά από κάθε κύκλο και άλλες κρατούν όσο διαρκεί η θεραπεία και βελτιώνονται σταδιακά μετά το τέλος της. Ορισμένες, όπως η βλάβη στα νεύρα, μπορεί να επιμείνουν μήνες ή χρόνια.
Πότε ξεκινούν οι παρενέργειες μετά τη χημειοθεραπεία;
Η ναυτία μπορεί να ξεκινήσει από λίγα λεπτά έως μερικές ώρες μετά τη χορήγηση, ενώ η διάρροια εμφανίζεται συνήθως τις πρώτες ημέρες. Η κόπωση συχνά αυξάνεται όσο προχωρούν οι κύκλοι.
Πότε ξαναβγαίνουν τα μαλλιά μετά τη χημειοθεραπεία;
Συνήθως 2 έως 3 μήνες μετά το τέλος της θεραπείας. Στην αρχή είναι πιο λεπτά και μπορεί να έχουν διαφορετική υφή ή χρώμα, που με τον καιρό συχνά επανέρχεται.
Πόσο κρατά η κόπωση μετά τη χημειοθεραπεία;
Μπορεί να συνεχιστεί για μερικές εβδομάδες μετά το τέλος της θεραπείας και συνήθως βελτιώνεται σταδιακά. Αν δεν υποχωρεί, συζητήστε το με τον ογκολόγο σας.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσω αμέσως με τον γιατρό;
Αν έχετε πυρετό 38°C ή περισσότερο, αν δυσκολεύεστε να αναπνεύσετε ή αν έχετε οποιοδήποτε σύμπτωμα σας ανησυχεί. Σε δύσπνοια ζητήστε πρώτα επείγουσα βοήθεια.
Μπορώ να παίρνω βιταμίνες ή συμπληρώματα κατά τη χημειοθεραπεία;
Μόνο αν σας το πει ο γιατρός σας. Ακόμη και μια απλή πολυβιταμίνη πρέπει να συζητηθεί πρώτα με τον ογκολόγο, όπως και κάθε φάρμακο χωρίς συνταγή.
Σχετικά με τον Δρ. Μαρίνο Τσιατά
Ο Δρ. Μαρίνος Τσιατάς είναι Παθολόγος-Ογκολόγος με διεθνή εμπειρία στην ανοσολογία και την ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Στην Athens Cancer Clinic εστιάζει στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ουρογεννητικών όγκων και στη σύγχρονη συστηματική θεραπεία. Μπορείτε να δείτε αναλυτικά το βιογραφικό του.
Αν επιθυμείτε να συζητήσετε τις θεραπευτικές επιλογές στη δική σας περίπτωση ή μια δεύτερη γνώμη, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την κλινική.
Πηγές
- National Cancer Institute. Chemotherapy to Treat Cancer.
- National Cancer Institute. Hair Loss (Alopecia) and Cancer Treatment.
- National Cancer Institute. Infection and Neutropenia during Cancer Treatment.
- American Cancer Society. Chemotherapy Side Effects.
- Cancer Research UK. Side effects of chemotherapy.
Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική γνωμάτευση, διάγνωση ή υποκατάστατο της συμβουλής του θεράποντος ιατρού. Για οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τη διάγνωση, τη θεραπεία ή τη φαρμακευτική αγωγή, απευθυνθείτε στον ιατρό σας.
