Η ανοσοθεραπεία χορηγείται στις περισσότερες περιπτώσεις ενδοφλέβια, σε μονάδα ημερήσιας νοσηλείας, σε κύκλους που επαναλαμβάνονται κάθε λίγες εβδομάδες. Η κάθε έγχυση διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα και ο ασθενής επιστρέφει την ίδια ημέρα στο σπίτι. Παρακάτω εξηγούμε πώς γίνεται η θεραπεία βήμα βήμα, τι προηγείται και σε τι διαφέρει από τη χημειοθεραπεία.
Πώς χορηγείται η ανοσοθεραπεία
Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων η ανοσοθεραπεία χορηγείται με ενδοφλέβια έγχυση, σε μονάδα ημερήσιας νοσηλείας. Ο ασθενής κάθεται σε θεραπευτική πολυθρόνα, τοποθετείται φλεβική γραμμή ή χρησιμοποιείται υποδόριο σύστημα φλεβικής προσπέλασης και το φάρμακο χορηγείται αραιωμένο σε ορό.
Υπάρχουν και άλλοι τρόποι χορήγησης, ανάλογα με το φάρμακο και τη νόσο:
- Υποδόρια χορήγηση: ορισμένα φάρμακα διατίθενται σε μορφή ένεσης, με σημαντικά μικρότερο χρόνο χορήγησης.
- Τοπική χορήγηση: στον επιφανειακό καρκίνο της ουροδόχου κύστης η ανοσοθεραπευτική αγωγή μπορεί να χορηγείται μέσα στην κύστη, με καθετήρα.
Πριν από κάθε χορήγηση γίνεται κλινική εκτίμηση και έλεγχος των εξετάσεων, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι ο ασθενής μπορεί να λάβει τον επόμενο κύκλο.
Κάθε πότε επαναλαμβάνεται και πόσο διαρκεί
Η ανοσοθεραπεία δεν χορηγείται καθημερινά, αλλά σε κύκλους. Το μεσοδιάστημα ανάμεσα στις χορηγήσεις καθορίζεται από το συγκεκριμένο φάρμακο και το εγκεκριμένο σχήμα και συνήθως είναι λίγων εβδομάδων. Για ορισμένα φάρμακα υπάρχουν δύο εναλλακτικά σχήματα, με μικρότερη δόση πιο συχνά ή μεγαλύτερη δόση αραιότερα.
Η κάθε έγχυση διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα και ακολουθεί σύντομος χρόνος παρατήρησης. Ο ασθενής επιστρέφει την ίδια ημέρα στο σπίτι και, στις περισσότερες περιπτώσεις, συνεχίζει κανονικά τις καθημερινές του δραστηριότητες.
Η συνολική διάρκεια της αγωγής διαφέρει: σε ορισμένες ενδείξεις προβλέπεται συγκεκριμένος αριθμός κύκλων ή προκαθορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ σε άλλες η θεραπεία συνεχίζεται όσο υπάρχει όφελος και καλή ανοχή.
Τι προηγείται πριν ξεκινήσει η θεραπεία
Η ανοσοθεραπεία δεν ενδείκνυται σε κάθε ασθενή. Πριν από την έναρξη προηγούνται:
- Ιστολογική επιβεβαίωση και σταδιοποίηση: βιοψία και απεικονιστικός έλεγχος, ώστε να τεκμηριωθεί ο τύπος και η έκταση της νόσου.
- Έλεγχος βιοδεικτών: σε αρκετούς όγκους εξετάζονται δείκτες όπως η έκφραση PD-L1 ή η μικροδορυφορική αστάθεια, που βοηθούν στην επιλογή της θεραπείας. Περισσότερα στο άρθρο για τον μοριακό έλεγχο του όγκου.
- Βασικές εργαστηριακές εξετάσεις: αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος, καθώς και έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς, ως σημείο αναφοράς για τη μετέπειτα παρακολούθηση.
- Λήψη ιστορικού: καταγράφονται τα υπόλοιπα νοσήματα και τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής, γιατί ορισμένες καταστάσεις επηρεάζουν την επιλογή της αγωγής.
Με βάση αυτά διαμορφώνεται ένα εξατομικευμένο σχέδιο θεραπείας.
Σε τι διαφέρει η ανοσοθεραπεία από τη χημειοθεραπεία
Οι δύο θεραπείες δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Η χημειοθεραπεία δρα απευθείας στα κύτταρα που πολλαπλασιάζονται γρήγορα, ενώ η ανοσοθεραπεία δεν στοχεύει τον όγκο απευθείας: αίρει τους μηχανισμούς που εμποδίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα να τον αναγνωρίσει.
Από αυτή τη διαφορά προκύπτουν και οι υπόλοιπες:
- Χρόνος ανταπόκρισης: η χημειοθεραπεία μπορεί να δώσει γρήγορη συρρίκνωση του όγκου, ενώ η ανοσοθεραπεία συχνά χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να φανεί το αποτέλεσμα.
- Προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών: στη χημειοθεραπεία κυριαρχούν η κόπωση, η ναυτία και η καταστολή του μυελού των οστών. Στην ανοσοθεραπεία οι ανοσολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες έχουν χαρακτήρα φλεγμονής σε διάφορα όργανα και αντιμετωπίζονται με διαφορετικό τρόπο.
- Διάρκεια οφέλους: σε ένα ποσοστό ασθενών η ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία διατηρείται και μετά τη διακοπή της αγωγής.
Οι δύο προσεγγίσεις δεν είναι αντίπαλες. Σε αρκετές ενδείξεις χορηγούνται μαζί, ενώ σε άλλες η ανοσοθεραπεία συνδυάζεται με στοχεύουσα θεραπεία. Η επιλογή εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο της νόσου.
Παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας
Επειδή η ανοσοθεραπεία ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδεις αντιδράσεις σε όργανα όπως το δέρμα, το έντερο, ο θυρεοειδής, το ήπαρ ή οι πνεύμονες. Οι αντιδράσεις αυτές, όταν αναγνωριστούν έγκαιρα, αντιμετωπίζονται στη μεγάλη πλειονότητά τους.
Γι’ αυτό σε κάθε κύκλο προηγείται κλινική εκτίμηση και εργαστηριακός έλεγχος, ενώ σε τακτά διαστήματα γίνεται απεικονιστική επανεκτίμηση της νόσου. Κάθε νέο ή επιδεινούμενο σύμπτωμα πρέπει να αναφέρεται άμεσα στην ογκολογική ομάδα και όχι στο επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού.
Περισσότερα για το πρακτικό σκέλος θα βρείτε στις σελίδες για τη διαχείριση των συμπτωμάτων, την υποστήριξη κατά τη διάρκεια της θεραπείας και τις διαδικασίες παρακολούθησης.
Ο ρόλος του Παθολόγου-Ογκολόγου
Ο Παθολόγος-Ογκολόγος κρίνει αν η ανοσοθεραπεία ενδείκνυται, επιλέγει το σχήμα και τη συχνότητα χορήγησης, οργανώνει την παρακολούθηση και αντιμετωπίζει τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Παράλληλα εξηγεί στον ασθενή τι να περιμένει σε κάθε στάδιο και προσαρμόζει το πλάνο ανάλογα με την ανταπόκριση και την ανοχή.
Συχνές Ερωτήσεις
Πώς γίνεται η ανοσοθεραπεία;
Στις περισσότερες περιπτώσεις χορηγείται ενδοφλέβια, σε μονάδα ημερήσιας νοσηλείας, σε κύκλους που επαναλαμβάνονται κάθε λίγες εβδομάδες. Ορισμένα φάρμακα διατίθενται και σε υποδόρια μορφή, ενώ στον επιφανειακό καρκίνο της ουροδόχου κύστης η χορήγηση γίνεται τοπικά, μέσα στην κύστη.
Πόσο διαρκεί η κάθε έγχυση;
Η ίδια η έγχυση διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα και ακολουθεί σύντομος χρόνος παρατήρησης. Ο ακριβής χρόνος εξαρτάται από το φάρμακο και καθορίζεται από την περίληψη χαρακτηριστικών του.
Κάθε πότε επαναλαμβάνεται η ανοσοθεραπεία;
Το μεσοδιάστημα είναι λίγων εβδομάδων και ορίζεται από το συγκεκριμένο φάρμακο και το εγκεκριμένο σχήμα. Για ορισμένα φάρμακα υπάρχουν εναλλακτικά σχήματα, με διαφορετική δόση και συχνότητα.
Σε τι διαφέρει η ανοσοθεραπεία από τη χημειοθεραπεία;
Η χημειοθεραπεία δρα απευθείας στα κύτταρα που πολλαπλασιάζονται γρήγορα. Η ανοσοθεραπεία ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίσει τον όγκο. Διαφέρουν στον χρόνο ανταπόκρισης, στο είδος των ανεπιθύμητων ενεργειών και στη διάρκεια του οφέλους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις συνδυάζονται.
Χρειάζεται εισαγωγή σε νοσοκομείο;
Όχι, η χορήγηση γίνεται σε μονάδα ημερήσιας νοσηλείας και ο ασθενής επιστρέφει αυθημερόν στο σπίτι. Εισαγωγή μπορεί να χρειαστεί μόνο για την αντιμετώπιση σοβαρής ανεπιθύμητης ενέργειας.
Μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπείες;
Ναι. Ανάλογα με την ένδειξη, η ανοσοθεραπεία χορηγείται μόνη της, σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία, με στοχεύουσα θεραπεία ή με δεύτερο φάρμακο ανοσοθεραπείας. Ο συνδυασμός καθορίζεται από τον τύπο και το στάδιο της νόσου.
Σχετικά με τον Δρ. Μαρίνο Τσιατά
Ο Δρ. Μαρίνος Τσιατάς είναι Παθολόγος-Ογκολόγος με διεθνή εμπειρία στην ανοσολογία και την ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Στην Athens Cancer Clinic εστιάζει στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ουρογεννητικών όγκων και στη σύγχρονη συστηματική θεραπεία. Μπορείτε να δείτε αναλυτικά το βιογραφικό του.
Αν επιθυμείτε να συζητήσετε τις θεραπευτικές επιλογές στη δική σας περίπτωση ή μια δεύτερη γνώμη, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την κλινική.
Πηγές
- National Cancer Institute. Immunotherapy to Treat Cancer. 2024.
- Haanen J, et al. Management of toxicities from immunotherapy: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2022;33(12):1217-1238.
- Schneider BJ, et al. Management of Immune-Related Adverse Events in Patients Treated With Immune Checkpoint Inhibitor Therapy: ASCO Guideline Update. J Clin Oncol. 2021;39(36):4073-4126.
Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική γνωμάτευση, διάγνωση ή υποκατάστατο της συμβουλής του θεράποντος ιατρού. Για οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τη διάγνωση, τη θεραπεία ή τη φαρμακευτική αγωγή, απευθυνθείτε στον ιατρό σας.
